Một núi có bốn mùa, 10 dặm không cùng ngày

• Bạn có biết câu "Một núi có 4 mùa , 10 dặm không cùng ngày " từ đâu mà tới không ?
• "Một núi " ở đây là chỉ rặng núi Hằng Liêm , rặng núi Hằng Liêm vì núi cao vực sâu, các dãy núi trùng điệp, nối liền từ Đông sang Tây nên được gọi như vậy, khí hậu nơi này mùa đông thì khô, mùa hè thì mưa nhiều, mùa khô, mùa mưa rất rõ ràng.
• Mùa mưa là chỉ từ koảng trung tuần tháng 5 tới trung tuần tháng 10 hàng năm, lượng mưa rơi xuống chiếm 85% lượng mưa cả năm, có những khu vực còn trên 90%. Còn từ trung tuần tháng 10 tới tháng 5 năm sau lại là mùa khô, thời gian này lượng mưa ít, thời gian mặt trời chiếu dài, hơi nước bốc hơi lớn , không khí khô nóng
• Nhiệt độ của rặng núi Hằng Liêm giảm dần theo độ cao của núi, do đó cho dùng cùng một rặng núi nhưng lại xuất hiện các cảnh quan khí hậu khác nhau.

Núi lửa phun trào

Bạn có biết núi lửa phun trào thế nào ?

• Núi lửa phun trào là trong một thời gian ngắn, dung nham cùng các chất khác từ miệng núi lửa được giải phóng ra mặt đất. Vỉ trong dung nham có chứa rất nhiều khí gas, các thể khí khác của núi lửa, thêm vào đó là áp lực từ tầng nham thạch khiến những thành phần này hòa tan trong dung nham, không thể giải phóng ra ngoài, khi dung nham tiến gần tới bề mặt trái đất, áp lực nhỏ lại, khí gas và các thể khí khác lần lượt được giải phóng ra ngoài, thế là hình thành hiện tượng núi lửa phun trào 
• Núi lửa phun trào là một hiện tượng địa chất đặc biệt là một sự vận động của vỏ trái đất, cũng là một trong những nguồn nhiệt năng lớn nhất trên địa cầu.

Dãy núi lớn nhất thế giới

• Dãy núi lớn nhất thế giới là dãy Karakorum thuộc dãy Himalaya, dãy núi này có tới 96 ngọn núi với chiều cao hơn 7315,2 m
• Tuy nhiên , dãy núi lớn nhất thực sự nằm dưới đáy biển, đó là dãy núi Cordillera, nằm dưới đáy biển Ấn Độ Dương sang Đông Thái Bình Dương, nó kéo dài từ vịnh Anden, tới Oxtraylia kéo dài sang lòng biển châu Nam Mỹ, tới Vịnh California, dài 30898,56 km , bình quân cao hơn đáy biển 2438,4 m

Lửa Olympic Bắc Kinh

• Năm 2008 , Bắc Kinh tổ chức thế vận hội Olympic khiến vô số người Trung Quốc cảm thấy tự hào, ngọn lửa Olympic trong dịp này cũng đã được đi lên ngọn núi cao nhất thế giới- núi Everest.
• 9 giờ 17 phút ngày 8 tháng 5 năm 2008 , đoàn tiếp sức ngọn đuốc Olympic Bắc Kinh đã thuận lợi trong việc chinh phục đỉnh Everest, nữ vận động viên người dân tộc Tạng, Ciren Wangmu đã thắp sáng ngọn đuốc Olympic trên đỉnh núi. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử , ngọn đuốc Olympic được thắp sáng trên đỉnh Everest , ngọn đuốc không bao giờ tắt của Olympic đã được thắp trên một độ cao trước nay chưa từng có.

Lượng mưa ở vùng núi khá nhiều

• Khi bạn đi du lịch, bạn có phát hiện một hiện tượng rất thú vị không ? Ngày mưa, càng đi về vùng núi thì mưa càng to. Theo như báo cáo của trung tâm khí tượng thủy văn thì thấy : lượng mưa ở vùng núi nhiều hơn ở đồng bằng. Chúng ta điều biết, lượng mưa ở một nơi phụ thuộc vào hơi nước mà đới hoàn lưu của không khí mang tới. Trong cùng một khu vực, lượng mưa do đới hoàn lưu mang tới phải cân bằng nhau, nhưng ở miền núi, lượng mưa lại luôn nhiều hơn ở đồng bằng.
• Nguyên nhân khiến lượng mưa ở miền núi nhiều hơn đồng bằng chủ yếu là do vai trò che chắn của các dãy núi cao. Khi hoi nước theo gió đi tới bầu trời bê trên vùng núi, nếu gặp sự trở ngại của các dãy núi cao, hơi nước đó sẽ dần dần lên cao theo thế núi, thêm vào đó là nhiệt độ ở vùng núi sẽ giảm dần theo từng độ cao, hơi nước trong qua trình lên cao gặp lạnh, ngưng tựu thành giọt nước. Bởi vì độ cao và lượng mưa tỷ lệ thuận với nhau, thông thường mây hơi nước cứ lên cao 100m thì lượng nước mưa giáng xuống sẽ tăng 20 tới 40 cm , số ngày mưa theo đó cũng tăng lên từ 2 tới 3 ngày.
• Có thể có người sẽ cho rằng, nếu cứ suy đoán theo lý thuyết này thì lượng mưa trên đỉnh núi là lớn nhất. Nhưng trên thực tế lại không phải như vậy, hơi nước có trong các đám mây chỉ có hạn, khi nó đạt đến một độ cao nhất định, lượng mưa giáng xuống bắt đầu giảm dần. Lượng mưa đa số tập trung ở phần dưới của núi, trên đỉnh núi ngược lại lại không có mưa.
• Lượng mưa ở núi khác nhau tùy vào hướng của sườn núi. Trong quá trình đám mây gây mưa lên cao dần theo thế núi sẽ khiến một lượng lớn hơi nước ngưng tụ lại thành giọt mưa, rơi xuống sườn núi đón gió. Khi đám mây gây mưa vượt qua đỉnh núi, sang sườn núi khuất gió, lượng hơi nước còn lại không nhiều nữa, do vậy lượng mưa hình thành ờ đây cũng có hạn
• Do lượng mưa ở núi khác nhau tùy theo hướng của sườn núi, đương nhiên cũng chịu sự ảnh hưởng của địa hình. Các vùng núi thông thường sẽ mưa liên tục vào ban ngày, buổi chiều tới chiều tối là lúc lượng mưa lớn nhất, lượng mưa trong một ngày là nhiều nhất. Còn ở những khu vực dưới đáy vực hay ở chỗ thấp, mưa sẽ kéo dài cả đêm, khoảng sáng sớm lượng mưa sẽ lớn nhất, khi mặt trời mọc, mưa dần dần tạnh.

Các dãy núi trẻ không sợ mưa gió xâm lược

• Đứng từ trên vũ trụ nhìn xuống trái đất , không khó để phát hiện ra trên bề mặt trái đất, ngoài màu xanh của nước và các lục địa nhỏ, còn phát hiện ra các điểm màu nâu đất với độ đậm nhạt khác nhau, những điểm màu nâu này thể hiện các dãy núi với độ cao khác nhau.
• Chúng ta đều biết, khả năng xăm thực của mưa gió có sức phá hoại rất lớn, cho dù là nham thạch cũng không ngoại lệ. Nhưng trên trái đất có bao nhiêu ngoại núi cao, vì sao trải qua hàng trăm triệu năm bị mưa gió vùi dập, chúng vẫn đứng sừng sững giữa trời như vậy ? Các nhà khoa học rất có hứng thú với vấn đề này, sau nhiều năm nghiên cứu và quan sát, cuối vùng họ cũng phát hiện ra mấu chốt vấn đề nằm ở tác động tương tác giữa nội lực và ngoại lực mà vỏ trái đất phải chịu
• Thì ra các núi cao và cao nguyên trên bề mặt trái đất đều được sinh ra sau sự vận động của vỏ trái đất. Bên trong trái đất có một sức mạnh tiềm tàng vô cùng to lớn, mỗi khi sức mạnh đó được truyền lên vỏ trái đất, vỏ trái đất sẽ xuất hiện tượng co thắt, khiến địa hình ở một số nơi bị gấp lại, có nơi vì võ trái đất đứt gãy mà nhô cao. Lúc này, dòng dung nham trong lòng trái đất cũng bắt đầu chuyển động, chỉ cần xuất hiện các vết đứt hoặc những nơi hơi mỏng trên bề mặt trái đất là dung nham lập tức trào ra ngoài, tạo thành các ngọn núi lửa đáng sợ, dung nham phun trào ra bề mặt trái đất, trải dài ra xung quanh , khi núi lửa dừng hoạt động, dung nham nguội dần lại, một rặng núi ra đời .
• Khi nội bộ vỏ trái đất vận động, ngoại lực từ bề mặt trái đất cũng bắt đầu phát huy tác dụng, ngoại lực này bao gồm: sức nước , sức gió, sông băng,... Chúng liên tục thực hiện vai trò xâm thực của mình với các ngọn núi ở các mức độ khác nhau.
• Trải qua một thời gian , rất nhiều dãy núi cao bị gọt phẳng đầu, dần dần trở nên thấp hơn, trở thành các gò đồi, cao nguyên, thậm chí bị san thành bình địa, biến mất hoàn toàn.
• Tác dụng của nội lực và ngoại lực của trái đất là hai quá trình tác dụng hoàn toàn khác nhau. Nội lực có thể khiến bề mặt vốn bằng phẳng của trái đất trở nên gập ghềnh , nhấp nhô, hoặc lợi dụng dung nham để tạo ra các dãy núi cao, còn ngoại lực lại thông qua sự xâm thực , bào mòn những nơi không bằng phẳng trên bề mặt trái đất, chính vì tác động của ngoại lực và nội lực mà ngày nay trái đất mới có địa hình không bằng phẳng.
• Nhưng , những ngọn núi cao mới hình thành không dễ bị bào mòn bởi tác động của ngoại lực , bạn có biết vì sao không ?
• Thì ra, các ngọn núi cao không sợ bị xâm thực đa số đều là những dãy núi trẻ mới hình thành, ví dụ như : dãy Himalaya, Alps, Andes,... Sự vận động của vỏ trái đất bên dưới những dãy núi này rất mạnh, khiến vỏ trái đất trồi lên, khiến các dãy núi này không ngừng cao hơn.
• Ví dụ như dãy núi Himalaya thì dãy núi trẻ nhất thế giới, cho tới ngày nay, sự hoạt động của vỏ trái đất bên dưới dãy núi vẫn vô cùng sôi nổi. Bởi vậy độ cao của nó vẫn đang không ngừng cao lên, trở thành dãy núi cao nhất thế giới
• Những dãy núi trẻ không sợ sự xâm thực của mưa gió cũng giống như những hạt mềm trẻ trung, dùng sức sống kiên cười của mình để bám trụ lại với thế giới tự nhiên, để bản thân ngày càng khỏe mạnh, cao lớn hơn.

Dãy núi dài nhất thế giới

• Trái đất nhiều nước ít lục địa , trên những lục địa với diện tích vó hạn, sao nguyên và núi cao lại chiếm tỷ lệ tương đối nhiều. Trong số các dãy núi của thế giới, có ai đo được dãy núi nào dài nhất thế giới không ?
• Sau khi được đo đạc chính xác bằng các thiết bị vệ tinh tân tiến , ở biên giới phía Tây của đại lục châu Nam Mỹ có một dãy núi hùng vĩ chạy dài theo hướng Nam Bắc giống như một con rồng nằm yên lặng bên bờ Đông của Thái Bình Dương, đó chính là dãy núi dài nhất châu Mỹ, nổi tiếng cả thế giới - dãy núi Andes, và nó cũng là dãy núi dài nhất thế giới
• Dãy núi Andes trải dài từ Nam sang Bắc với tổng chiều dài 9000 km , phía Bắc bắt nguồn từ đảo Trinidad, phía Nam tới đảo Tierra del Fuego, đi qua địa phận của 7 quốc gia là Venezuela, Colombia , Ecuador, Peru , Bolivia, Aghetina và Chile, chiếm diện tích 1.800.000 km vuông.
• Dãy núi Andes dài hơn dãy núi Himalaya 6000 km, thuộc hệ thống núi Cordillera, là một dãy núi trẻ , địa thế cao, gập ghềnh , các ngọn núi cao vút trùng điệp, giống như một tấm màn tự nhiên. Độ cao so với mặt nước biển vào khoảng 3000 m trở lên .
• Đỉnh núi quanh năm có băng tuyết bao phủ. Núi Aconcagua là đỉnh núi cao nhất trong dãy núi này với chiều cao so với mặt nước biển là 6959 m,, cũng là ngọn núi lửa chết cao nhát thế giới
• Châu Nam Mỹ có rất nhiều núi lửa , chủ yếu phân bố ở dãy núi Andes, ở đây có tổng cộng hơn 40 ngọn núi lửa đang hoạt động.
• Vậy dãy núi dài nhất thế giới có những nguồn tài nguyên nào ?Thuộc loại hình khí hậu gì ? có thể trồng được loài thực vật nào ?
• Trong phạm vi vùng núi Andes chủ yếu có các mỏ quặng : có kim loại màu, dầu mỏ, quặng Nitrat Kali. Các mở quậng kim loại màu có mối liên quan mật thiết tới sự thâm nhập của dung nham ở kỷ thứ 3 , kỷ thứ tư núi lửa hoạt động, đặc biệt là các thể dung nham xâm nhập vào tầng trên với hình thức của dải quặng hoặc dải đá. Nổi bật nhất là quặng đồng , mỏ quặng này kéo dài từ phía Nam Peru tới miền Trung của Chile, là một phần của mỏ lòng đất lớn nhất thế giới nằm ngay trong dãy núi này, ở độ sâu dưới mặt đất là 1200 m , con đường khai thác quặng đã dài quá 2000 km.
• Khí hậu và thực vật nơi này vô cùng đa dạng, sự phân đới khí hậu rất rõ ràng khi vĩ độ và độ cao thay đổi thì sẽ thể hiện rõ sự khác biệt. Khu vực phía Bắc thuộc vào vĩ độ thấp có thể phản ánh được đặc trưng nhiệt đới ẩm. Vùng đất thấp và ở sường núi thấp quanh năm nhiệt độ cao , nhiệt độ bình quân năm là khoảng 27 độ trở lên, lượng mưa hàng năm cao hơn 2000 ml, cây cối xanh tốt quanh năm. Từ dưới lên trên, khí hậu và các loại thực vật dần dần thay thế nhau, cho tới khu vực đỉnh núi cao có nhiều băng tuyết . Đoạn giữa từ Bắc tới Nam , chênh lệch nhiệt độ hàng năm rất lớn , lượng mưa nhỏ, chủ yếu phản ánh đặc trưng khô hạn. Vùng nui1i phía Nam nằm ở vĩ độ cao, thể hiện đặc trưng ẩm, ôn đới . Nhiệt độ bình quân của tháng lạnh nhất là khoảng trên 0 độ, còn của tháng nóng nhất là khoảng 10 độ.

Ngọn núi cao nhất thế giới

• Ở phía Tây Nam châu Á, có một dãy núi tên là Himalaya, nằm ở biên giới Tây Tạng, Trung Quốc và nước Nepal . Trên dãy núi đó có một đỉnh núi tên là Everest , là đỉnh núi cao nhất thế giới với chiều cao so với mặt nước biển là 8844,43 km
• Đỉnh núi Everest là một đỉnh núi có hình vòng cung chạy từ Đông sang Tây , nằm ở khoảng giữa dãy núi Himalaya , tọa lạc ở hướng chính Nam của khu tự trị người Tây Tạng, Trung Quốc. Phân bố của nó rất rộng, Trung Quốc , Pakistan, Ấn Độ , Sikkim, Nepal và Bhutan điều có dấu vết của ngọn núi này, trong phần lớn nằm ở biên giới giữa Trung Quốc và Nepal , sườn phía Trung Nam ở trong ranh giới nước Nepal , sườn Bắc hì nằm trong ranh giới Tây Tạng , Trung Quốc.
• Nói tới ngọn nứi Everest, trước tiên phải tìm hiểu tên của nó.
• Everest có tên tiếng Trung là Châu Mọc Lang Mã phiên âm theo tiếng Tạng là Chomolungma. Tiếng tạng, Chomo có nghĩa là nữ thần, lungma có nghĩa là thứ ba, bởi vì xung quanh ngọn núi này còn có 4 ngọn núi khác, nói lại nằm ở vị trí thứ 3 nên có tên là Chomolungma, nghĩa là "nữ thần thứ ba'. Từ năm 56 Khang Hy triều nhà Thanh (năm 1717 sau công nguyên ), trong cuốn bản đồ của triều đại này đã có ghi chép về ngọn núi Chomolungma "Núi nữ thần ". Tên tiếng Anh của nó là Everest , bắt nguồn từ tên một người Anh, hiệp sĩ George Everest , ông là Cục trưởng Cụ Đo lường Ấn độ chuyên phụ trách đo đạc dãy núi Himalay a hồi thế kỷ XIX.
• Ở Nepal , Everest còn được gọi là Samarghata, có nghĩa là "nôi cao nhất trái đất" hoặc "vị thần bầu trời "
• Núi Himalaya chạy ngang qua miền Nam Tây Tạng là dãy núi trẻ nhất , lớn nhất trên thế giới, độ cao bình quân so với mặt nước biển vào khoảng 6000km , các ngọn núi ở đây đứng sừng sững, vô cùng hùng vĩ.
• Toàn khu vực này, có 5 ngọn núi có độ cao trên 8000 m đó là đỉnh Everest , đỉnh Lhotse (cao 8516m ), đỉnh Makalu (cao 8463m ), đỉnh Cho Oyu (cao 8201m ) và đỉnh Xixiabangma (cao 8012 m ). Trong đó , đỉnh núi Everest nằm ở giữa Tây Tạng và Nepal là đỉnh núi cao nhất thế giới, chiều cao so với mặt nước biển là 8844,43 m, ngoài ra, có tới 14 ngọn núi với chiều cao trên 70000  m 
• Đỉnh núi Everest hùng vĩ , môi trường địa lý độc đáo , nhiệt độ thấp nhất trên đỉnh núi quang năm vào khoảng âm 30-40 độ. Trên núi có một số nơi tuyết đóng băng quanh năm , sông băng, sườn băng và rừng tháp băng có thể bắt gặp ở khắp nơi. Không khí trên đỉnh núi rất loãng, hàm lượng dưỡng khí chỉ bằng 1/4 hàm lượng ở đồng bằng, thường xuyên có gió cấp 7, cấp 8, thậm chí là cả cấp 12. Đỉnh everest có giá trị nghiên cứu rất quan trọng, từ xưa đã thu hút sự chú ý của mọi ngời . Năm 1960 , đội leo núi Trung Quốc cùng với các nhà hoạt động khoa học bất chấp nguy hiểm , khắc phục muôn vàn khó khăn, lần đầu tiên leo lên đỉnh núi từ sườn phía Bắc , lập kỷ lục chưa từng có trong lịch sử leo núi thế giới , vẽn tấm màn bí mật bao quang đỉnh núi lắm huyền thoại này, khiến con người càng có thêm nhận thức rõ ràng về nó.

Vụ nổ địa lý : Những nguy cơ mà các ngọn núi phải đối mặt

• Mặc dù đa số chúng ta đều sống trong các thành phố ở cách xa đồi núi, nhưng tầm quan trọng của núi đối với chúng ta lại không thể coi thường. Các nông dân dựa vào việc trồng trọt, chăn nuôi gần núi để cung cấp thực phẩm cho chúng ta, nước bảo vệ đất, bảo vệ thôn làng của chúng tao. Vậy ngày nay, núi có phải đối mặt với những nguy cơ tương tự như nguồn nước và nguồn đất không ?
• Chịu ảnh hưởng của hiện tượng EL Nino ở Thái Bình Dương, cả địa cầu đang nóng dần lên , các chuyên gia chỉ ra rằng : Những cơn mưa liên tiếp sẽ thâm nhập vào vết nút của các nham thạch khiến đất đá bở ra, không ổn định , khiến đất đá có thể bị lở và trôi xuống, gây ra các tai nạn .
• Vậy nguyên nhân gì gây ra các tai nạn này ? Qua phân tích phát hiện ra rằng , ngoài trừ các nhân tố tự nhiên thì sứ mạnh của con người cũng không thể coi thường được. Các chuyên gia phân tích và chỉ ra rằng: Nạn chặt phá rừng tràn lan là một nhân tố quan trọng, sau khi chặt phá rừng, sườn núi bị phá hoại nghiêm trọng, mưa lớn dễ gây xói mòn đất và lũ lụt, nếu bị động đất còn có thể xuất hiện thêm các hiện tượng như lở núi, sạt núi.
• Các nơi trên thế giới hàng năm vì lở núi mà xảy ra rất nhiều các vụ tai nạn thương tâm, làm thương vong không ít người. Loại bỏ nhân tố về tình hình khí hậu thì những phá hoại của con người đối với rừng núi đang khiến núi ngày càng "yếu đi". Trên thế giới ngày nay, rất nhiều dãy núi đang đối mặt với các nguy cơ trùng trùng, mọi người vẫn chưa hoàn toàn có ý thức bảo vệ núi và môi trường, bởi vậy núi của chúng ta đang phải đối mặt với  nguy cơ vô cùng to lớn.