Thư viện tri thức khoa học: Nguồn gốc của sinh mệnh

Hiển thị các bài đăng có nhãn Nguồn gốc của sinh mệnh. Hiển thị tất cả bài đăng

23 thg 7, 2014

Nước từ đâu tới

Khi bề mặt trái đất ược vệ tinh chụp ảnh lại và gửi về trái đất , quả địa cầu trước mặt mọi người là một thể cầu được bao phủ bởi màu xanh lam. Qua nghiên cứu đã phát hiện ra, phần có màu xanh lam này chính là nước trên trái đất. Các nhà khoa học đã sử dụng các máy móc tối tân, hiện đại để trắc nghiệm và phát hiện ra lượng nước trên bề mặt trái đất chiếm tới trên 70 % diện tích trái đất. Nhiều nước như thế từ đâu mà ra nh3i . Các nhà khoa học đã nêu ra rất nhiều giả tưởng , trải qua nhiều nghiên cứu , có ba giả thiết được mọi người chấp nhận.
Thứ nhất là "Thuyết không khí nguyên thủy". Cho rằng khi trái đất vừa mới hình thành, vỏ trái đất có màu đỏ cam, bề mặt trái đát cô cùng nóng và luôn ở trong trạng thái nhiệt độ cao , nước ở dạng lỏng hoàn toàn không thể tồn tại, chỉ có thể biến thành hai nước và phân bố trong tầng khí quyển nguyên thủy. Sau đó bề mặt trái đất nguội dần, nhiệt đột giảm xuống dưới 100 độ (ranh giới giữa nước dạng lỏng và nước bốc hơi ), nước dạng hơi trong bầu khí quyển bắt đầu ngưng tụ lại thành nước dạng lỏng, tạo thành các cơn mưa. Trải qua hàng vạn năm, những nơi có địa hình thấp trên trái đất đều tích tụ đầy nước, hải dương cũng hình thành từ đó. Các nhà khoa học tin vào giả thuyết này đã lợi dụng các máy móc để đo đạc và tìm ra đá trầm tích cổ xưa nhất trên thế giới. Cách ngày nay khoảng 3,5 tới 3,8 tỷ năm. Qua khảo chứng, đá trầm tích này là do dòng nước xâm thực mà thành, như thế có thể chứng minh được sự tồn tại của nước, và chứng minh bề mặt trái đất có nước tồn tại đã có lịch sử 3,8 tỷ năm.
Thuyết thứ hai là "Thuyết mắc ma ". Cho rằng trong giai đoạn đầu mới hình thành trái đất , phần lớn nước đều dưới dạng nước kết tinh nham thạch nước đã lẫn vào mắc ma và tồn tại ưới lòng đất. Khi trái đất vận động, núi lửa phun trào , nước kết tinh nham thạch bèn trào ra ngoài vỏ trái đất thông qua mắc ma qua quá trình phân giải, trở thành nước ở dạng lỏng. Do ngày nay hàng năm vẫn có núi lửa phun trào, lượng nước bốc hơi ở nhiệt độ cao và hòa vào tầng khí quyển lên tới 40.000 tới 50.000 tấn, khả năng nước dưới lòng đất dần dần dâng lên và hình thành những khu vực chứa nước rộng lớn.
Gần 10 năm trở lại đây, những bộ phim với chủ đề về người ngoài hành tinh liên tục được ra mắt, mọi người đã chuyển tiêu điểm từ nguồn nước sang thế giới bên ngoài vũ trụ. Một giải thuyết thứ ba về sự hình thành nước trên địa cầu chính là nước từ vũ trụ tới . Các nhà khoa học tin vào giả thuyết này đã chỉ ra rằng : theo những tư liệu mà các vệ tinh truyền về trái đất, các huệ tinh quay xung quanh trái đất đa số đều do băng đá tạo thành, các huệ tinh này sau mỗi lần tiếp xúc với trái đất đều đưa một lượng lớn băng đá vào tầng khí quyển . Căn cứ theo tỷ lệ các huệ tinh xâm nhập vào trái đất cho tới nay để tính toán thì mỗi phút có khoảng 20 vệ tinh đi qua bầu khí quyển, có thể giải phóng ra 100 tấn nước. Mặt dù lượng nước mà các vệ tinh giải phóng ra không nhiều , nhưng do tần suất tiếp xúc với trái đất của chúng thành một thể nước khổng lồ như đại dương , đó cũng không phải điều không thể .
Ba giả thuyết ở trên , bạn cho rằng giả thuyết nào là hợp lý ? Tren thực tế , ai cũng tin rằng giả thuyết của mình là đúng, của người khác là võ đoán. Nhưng chúng ta tin rằng , cùng với sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật , là giải đáp cho vấn đề này sẽ có một ngày trở nên rõ ràng .

Nguồn nước trên trái đất

Mặc dù nước trên trái đất rất phong phú , nhưng nguồn nước con người có thể sử dụng được lại không nhiều. Lượng nước ngọt có hạn lại tồn tại trong các băng đá, nguồn nước ngầm , nước trên bề mặt trái đất và nước bốc hơi dưới các dạng rắn, lỏng, khí . Nước ngầm chiếm tới 22,6 % lượng nước ngọt trên trái đất, vào khoảng 8,6 triệu tỷ tấn , nhưng có tới một nữa nguồn nước ngầm nằm dưới độ sâu dưới 800 m , rất khó khai thác, hơn nữa việc khai thác nước ngầm quá nhiều có thể mang lại nhiều vấn đền. Nước ở ao hồ chiếm khoảng 0,6 % tổng lượng nước ngọt , vào khoảng 860000 tỷ tấn , là nguồn nước chủ yếu cung cấp cho thực vật , động vật và con người.
Lượng nước ngọt mà trái đất có thể cung cấp cho các sinh mệnh trên trái đất sử dụng chỉ chưa bằng ba phần một nghìn tổng lượng nước trên trái đất, do đó nguồn nước ngọt trên trái đất đang ngày càng khan hiếm .

Vai trò của sông ngòi trong hệ sinh thái

Hàng ngàn năm nay, sông ngòi có mối quan hệ vô cùng mật thiết với loài người. Trong cuộc sống, sông ngòi đã nuôi dưỡng vô số loài động thực vật thủy sinh để bổ sung thức ăn cho con người, nguồn nước trong xanh của các con sông đã mang đi những bụi bẩm trên người và những rác thải con người thải ra trong cuộc sống về giao thông , sông ngòi đưa con người đi buôn bán, du lịch , thám hiểm,... Vì sao nó lại chảy ngày đêm không ngừng như thế ?
Thì ra khi nước bốc hơi trong tầng mây làm mưa rơi xuống vỏ trái đất, các giọt nước chảy theo những vùng địa hình dốc , tích tụ lại ở một nơi thấp, dần dần, dòng nước chảy dần thành các con kênh, thế là sông ngòi dần hình thành . Khi llưu lượng nước ngày càng lớn, nước sông sẽ ngày đêm chảy về cùng một phương hướng, mà trong quá trình này, con sông sẽ lớn dần lên, phát huy ba vai trò của nó. Bây giờ chúng ta hãy cùng tìm hiểu vai trò của các con sông nhé.

1. Vai trò xâm thực .

Thông thường mọi người đều cho rằng, nước là thứ dịu dàng nhất trên trái đất, khi gặp phải những trở ngại lớn, nó không cố luồn qua mà sẽ tìm con đường khác để chảy, có vẻ như vô cùng yếu đuối . Trên thực tế , sức mạnh của nước lại rất to lớn . Người ta vẫn nói ước chảy đá mòn , đủ để chứng minh cho sức mạnh của nó. Cho dù là hòn đá cứng rắn đến đâu thì sau quá trình xâm thực từng chút một của nước, không những có thể để lại những đường vân rất sâu mà thậm chí còn có thể cắt đôi hòn đá, do đó , tuyệt đối không được coi thường sức mạnh của nước.

Sức mạnh xâm thực của sông ngòi lớn như thế nào ? Vậy thì phải xem tính chất của đá , tốc độ dòng chảy của nước thì mới biết được. Thông thường, những hòn đá hoặc lớp đất xốp thì tốc độ bị xâm thực tương đối nhanh, còn về tốc độ dòng chảy, ở phần thượng lưu sông đa số đề chảy qua những ngọn núi nên tốc độ chảy rất nhanh, vùng hạ lưu sông đa số là đồng bằng nên tốc độ chậm hơn, khả năng xâm thực ở phần thượng lưu thì mạnh, phần hạ lưu thì yếu.

2. Vai trò vận chuyển .

Sau khi các dòng sông lợi dụng tốc độ để xâm thực đá, vì vai trò xâm thực nên những lớp bùn bị bóc ra, sau đó được nước chuyển xuống vùng hạ lưu. Các hạt bùn ngày càng nhỏ , chất đất ngày càng nhẹ , khả năng nổi trên mặt nước ngày càng lớn, cơ hội bị nước mang đi cũng càng nhiều. Do đó, những dòng sông có dòng chảy lớn thì những hạt bùn mang đi không chỉ là hạt nhỏ mà còn có thể là các hạt bùn lớn hơn .

3. Vai trò tích tụ.

Khi những dòng chảy mang theo bùn đất chảy vào vùng đồng bằng hạ lưu sông với tốc độ lớn , vì địa hình bằng phẳng và rộng rãi nên dòng chảy chậm dần, không thể mang bùn đất đi được nữa, do đó bùn đất sẽ chìm xuống lòng sông, những con sông có hàm lượng phù sa cao như Hoàng Hà, mỗi năm vì vai trò của sông ngòi mà mang đi khoảng 600 triệu tấn bùn đất từ vùng thượng lưu .
Thực ra khi thực thi vai trò của mình sông ngòi không phân chia rành rọt như thế, thông thường nó sẽ đồng thời thực hiện cả ba vai trò của mình. Ở thượng lưu sông, mặc dù chủ yếu nước chỉ có vai trò xâm thực, nhưng đồng thời cũng có va trò tích tụ, tương tự, ở hạ lưu sông, mặc dù chủ yếu có vai trò tích tụ, nhưng đồng thời cũng có khả năng xâm thực nhất định, vai trò vận chuyển thì luôn luôn được thực hiện cho tới khi ra tới cửa biển .
Vai trò của sông ngòi đã là một hiện tượng tồn tại tự nhiên từ trước khi con người xuất hiện, không vì con người mà thay đổi . Làm thế nào để có cái nhìn chính xác về vai trò của sông ngòi để có thể lợi dụng những vai trò này, mang lại lợi ích cho con người .

Những đặc sắc sông ngòi ở Đài Loan

Sông ngòi ở Đài Loan có những đặc sắc gì ? Chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu :

Sông ngòi ở Đài Loan : chủ yếu bắt nguồn từ các dãy núi trung tâm, đa số phân bố ở phía Tây, các con sông không dài lắm, dòng chảy xiết, không thích hợp cho thuyền bè đi lại
Sông ngòi phía Tây Đài Loan : 3 con sông chính từ lớn tới nhỏ lần lượt là : Trọc Thủy Khê, Cao Bình Khê, Đạm Thủy Hà.
Sông ngòi phí Đông Đài Loan : chủ yếu là Lan Dương Khê (đồng bằng Lan Dương ), Tú Cô Sơn Khê (thuyền bè có thể đi lại )và Ti Nam Khê.

Hình dạng của các con sông trong thiên nhiên

Giở bản đồ Trung Quốc ra, men theo các dòng sông quan trọng của các tỉnh để tìm hiểu về các thành phố ven sông, sẽ phát hiện ra một hiện tượng rất thú vị: sông Mẫn của Phúc Kiến và các nhánh sông của nó có hình kẻ ca rô, sông Giai Lăng của Tứ Xuyên và nhánh sông của nó có hình giống chiếc lá, còn sông Hoài và các nhánh sông chảy về Bắc tạo thành những đường thẳng song song .
Vì sao cùng là sông, cũng có ba vai trò lớn là xâm thực, vận chuyển và tích tụ , các dòng sông chính và nhánh sông lại có hình dạng khác nhau như thế ?
Các dòng sông chịu sự tác động của lực trái đất, tự nhiên chảy theo địa hình trái đất từ cao xuống thấp. Các dòng nước tạo thành mạng lưới sông ngòi , đa số thường có mấy trường hợp sau :

1. Khu vực có địa hình bằng phẳng

Khi các dòng sông chảy xuyên qua khu vực đồng bằng, vì địa hình bằng phẳng , thổ nhưỡng ở đây khá gần với vật chất, cấu tạo tầng đá, lực xâm thực của các dòng sông được phát huy mạnh mẽ. Do đó lòng sông dài ra, khiến dòng nước cũng dài hơn; lòng sông sâu hơn khiến lượng nước tích tụ trong sông không ngừng lớn lê. Hai điều này phối hợp với nhau khiến dòng chảy chính dần dần nhận thêm nhiều nhánh chảy nhỏ. Thông thường các nhánh sông thường dần dần nhập vào dòng chảy chính. Dòng chảy chính cứ thế nhập thêm nhiều nhánh sông mới mà không theo quy tắc nào .
Các dòng sông ở những bùng đồng bằng lớn thường có hình chiếc lá, ở một số khu vực vùng núi cũng có các dòng sông hình dạng này.

2. Núi cao , khu vực nhấp nhô.

Khi các dòng chảy đi qua khu vực núi cao, địa hình nhấp nhô, dòng chảy chịu sự ảnh hưởng của các ngọn núi, hướng chảy thay đổi .
Còn về việc hình thành những mạng lưới sông có hình lưới bức xạ , đa số đều xảy ra ở các bồn địa, bởi vì địa hình ở các bồn địa là xung quanh cao, ở giữa thấp , các dòng sông chịu sự tác động của lực trái đất, tự nhiên sẽ chảy từ cao xuống thấp, tập trung ở giữa bồn địa. Sông ngòi ở bồn địa Tứ Xuyên là một ví dụ điển hình, ví dụ: Điểu Giang, Xích Thủy,... đều bắt nguồn từ các ngọn núi cao xung quanh bồn địa Tứ Xuyên và chảy vào lòng bồn địa , tạo thành Trường Giang Tam Hiệp nổi tiếng , chảy ra biển Đông .

3. Ảnh hưởng bởi hoạt động của con người .

Không thể coi nhẹ hoạt động của con người tới việc hình thành hình dạng mạng lưới sông ngòi. Con người thường vì sinh tồn và tiện lợi mà thay đổi hướng chảy của sông ngòi , tạo nên những con sông nhân tạo, kênh đào nhân tạo là một ví dụ nổi bật.
Trước khi giao thông đường bộ của con người phát triển thì giao thông đường thủy là công cụ đi lại chủ yếu. Để thuận tiện trong việc si chuyển , con người đã khai thông kênh đào, còn về hình dạng , đa số đều có hình thẳng.
Từ đó có thể thấy, cũng là sông ngòi nhưng lại có những chiếc áo khác nhau, cũng giống như việc chúng ta mặc nhiều bộ quần áo khác nhau, mỗi bộ đều có một nét độc đáo riêng của nó.
Hình dạng các con sông khác nhau là do nhiều nguyên nhân khác nhau và cũng gây ảnh hưởng khác nhau tới con người . Chỉ cần chúng ta có ca1ci nhìn tổng quan , biết về nguyên nhân hình thành của chúng là sẽ có thể lợi dụng và bảo vệ chúng rất tốt.
Các dòng sông có thể không đóng vai trò thực sự thiết thực trong cuộc sống của bạn, nhưng việc bảo việc nguồn nước, giữ vệ sinh môi trường lại là trách nhiệm của mỗi người. Do đó, bảo vệ các dòng sông là trách nhiệm của mọi người, đừng ném rác bừa bãi xuống sông ngòi , các bạn nhé.

Nhánh sông lớn nhất của Trường GIang - Hán Thủy

Trong hệ thống các dòng chảy khổng lồ của Trường GIang, bạn biết nhánh sông nào dài nhất không ? Đáp án chính là sông Hán, hay còn gọi là Hán Thủy, bắt nguồn từ một dãy núi của tỉnh Thiểm Tây
Sông Hán là con sông nhánh lớn nhất trong lưu vực sông Trường Giang , cũng là một trong những cái nôi văn hóa của dân tộc Hán, cùng với Trường Giang, Hoàng Hà, sông Hoài, được mệnh danh là "Giag Hoài Hà Hán ". Hán Thủy có phần thượng lưu từ Đơn Giang Khẩu trở lên, lòng sông nhỏ hẹp, dài khoảng 925 km , phần trung du là từ Đơn GIang Khẩu tới Đồng Tường , lòng sông rộng hơn, nhiều bãi cát , dài khoảng 270 km, từ Đồng Tường tới Hán Khẩu là hạ lưu sông, dài khoảng 382 km , chảy có đê ngăn nước.

Sông nội địa

Một dòng sông nhỏ trong quá trình chảy của m2inh sẽ nhập vào một dòng sông lớn hơn và cuối cùng là đổ ra bie3n, hoàn thành toàn bộ quá trình của dòng chảy. Nhưng có một số dòng chảy trong quá trình đó không những không có ượng nước mới thêm vào mà còn dần dần giảm bớt lượng nước, cuối cùng chảy và hồ hoặc biến mất . Những con sông không hoàn thành một quy trình dòng chảy của mình như thế này được gọ là sông nội địa, hay sông nội lưu .
Sông nội địa thường phân bố ở những khu vực khô hạn, các con sông nội địa này vì sao lại bị ngắt dòng ? có rất nhiều nguyên nhân, chủ yếu là do cấu tạo địa chấ, đặc điểm địa hình, khí hậu và nhân tố con người.
Trong phương diện cấu tạo địa chất, khu vực khô hạn có nhiều vách đá, cát và sa mạc, bởi vì đất cát khô và xốp, khiến phần lớn lượng nước ở các con sông này bị thẩm thấu vào đất cát, do đó lượng nước càng ngày càng ít, đương nhiên không thể nào kéo dài hành trình của mình .
Trong phương diện đặc điểm địa hình, bởi vì chịu tác dụng của lực trái đất, sông nội địa sẽ chảy về nơi tương đối thấp. Thông thường những nơi thấp ở khu vực khô hạn đều là những nơi tương đối nặng của vỏ trái đất, lượng cát tích lũy mỗi năm ngày càng nhiều. Sông nội địa một khi chảy qua khu vực này , sẽ không thể chảy ra được nữa.
Nhân tố khí hậu là nguyên nhân chính tạo ra các con sông nội địa. Với địa hình khu vực Tây Bắc Trung Quốc vì ở cách xa biển xung quanh lại có núi cao ngăn cản, gió mùa không thể mang không khí ẩm ướt từ Thái Bình Dương, Đại Tây Dưng hoặc Ấn Độ Dương vào nơi này, các tầng mây gây mưa cũng không thể hình thành trên không, khiến lượng mưa hàng năm ở đây rất ít , chỉ khoảng 200- 300 cm. Như sa mạc Taklimakan ở Tây Tạng, lượng mưa hàng năm chưa tới 10 cm, có lúc thậm chí mấy năm liền còn không có hạt mưa nào .
Những dãy núi cao đứng sừng sững giữa những vùng đồng bằng hoang dã với độ cao so với mực nước biển lên tới 3000 m. Ở trên những sườn núi cao và đón gió đó, gió màu ẩm ướt sẽ bị ngưng tụ thành nước, do địa hình vùng núi cao có khí hậu thấp, nước nhanh chóng lại bốc hơi thành hơi nước, thế là những giọt nước hiếm hoi tích tụ lại này sẽ chảy theo dốc núi, tích thành sông, bắt đầu hành trình của mình từ một nơi khô hạn và cuối cùng chảy vào hồ hoặc biến mất.
Trong nhân tố con người, mặc dù con người không thể điều khiển được khí hậu, nhưng mấy năm gần đây, lượng người di cư vào vùng Tây Bắc Trung Quốc ngày càng tăng, vì cuộc sống, họ buộc phải trồng trọt canh tác, mà để có thể trồng trọt canh tác thì phải có nguồn nước tưới tiêu. Để đảm bảo cho nguồn nước tưới này, con người buộc phải "giành giật " nước với ông trời . Con người nơi đây vốn hay đào giếng lấy nước, sau đó vì sự du nhập của khoa học kỹ thuật mới, họ đua nhau xây dựng các đạp dẫn nước từ trên thượng lưu sông xuống. Ở gần các đập dẫn nước này bắt đầu có sự sống, nhưng vùng hạ lưu sông lại thiếu nước, khiến dòng chảy của sông càng bị rút ngắn, khiến các hồ cũng vì không có nước mà dần dần khô kiệt , cuối cùng trở thàh một vùng đất khô hạn không sự sống .

Sông nội địa dài nhất Trung Quốc

Tháp Lý Mộc theo ngôn ngữ của dân tộc Suy Ngô Nhĩ là nơi hội tụ dòng chảy. Sông Tháp Lý Mộc chính là con sông nội địa dài nhất Trung Quốc , vùng thượng lưu của nó nhận nước từ núi Côn Lôn, cao nguyên Pamir và núi tuyến Thiên Sơn. DÒng chảy chính Diệp Nhĩ Khương của sông Tháp Lý Mộc bắt nguồn từ dòng sông băng ở gần đỉnh Dusiteng của núi Côn Lôn. Nếu tính ừ thượng nguồn sông Diệp Nhĩ Khương tới Đại Tây Hải Tử thì nó dài khoảng 2000 km , diện tích lưu vực sông vào khoảng 198000 km vuông . Các nhánh sông ở vùng thượng lưu sông Tháp Lý Mộc rất nhiều, bao quanh toàn bộ vùng sa mạc Gobi

22 thg 7, 2014

Địa hình bậc thang

Khi bạn ngồi trên ô tô đi tới những núi cao , men theo những con đường núi vòng vèo đi dần lên trên, bạn sẽ phát hiện cảnh tượng bên ngoài cửa sổ rất đẹp. Ở giữa những dãy núi bao quanh, hai bên đường núi là những ruộng bậc thang với độ rộng hẹp, cao thấp khác nhau.
Nếu quan sát kỹ càng, bạn còn phát hiện vùng đất có thể trồng trọt và những ngôi nhà nơi đây có đặc sắc riêng, chúng không chỉ song song với dòng chảy của sông mà còn dựa sát vào sông, độ cao vào khoảng vài mét hoặc vài chục mét, bề mặt của nó có sự khác biệt với lòng sông, hơn nữa bề mặt thường có hình bậc thang, số lượng bậc nhiều ít không cố định .
Từ đó có thể thấy, những vùng đất bằng phẳng ở hai bên bờ sông, giữa các ngọn núi được hình thành do dòng sông bồi đắp hoặc cắt ngang. Các nhà địa lý học gọi những nơi này là bậc thang sông. Qua phân tích, địa hình bậc thang có thể chia thành hai loại : đối xứng và không đối xứng.
Việc hình thành các bậc thang đối xứng là do dòng chảy của sông thẳng, hai bên bề sông địa hình bằng phẳng, lượng bùn bồi đắp dưới lòng sông tạo ra các bậc thang này, diện tích của nó tương đối rộng.
Các bậc thang không đối xứng được hình thành chủ yếu là do dòng chảy của sông gấp khúc, không thẳng, khi dòng chảy đi qua, vì sức chảy mất cân bằng, sức mạnh xâm thực và tích tụ của hai bên bờ không giống nhau khiến diện tích mặt phẳng ở hai bên có sự khác biệt, hơn nữa khả năng kéo dài của nó cũng bị hạn chế.
Vì ba vai trò của sông ngòi luôn được thực hiện trong một thời gian dài, cuối cùng thể hiện ra ở sự khác nhau giữa hai bên bờ sông. Thời kỳ nước lũ, một lượng bùn đất lớn từ thượng lưu đổ về với khí thế mạnh mẽ, sức mạnh của nó có thể phá hủy chất đi kèm trong nước sẽ làm gia tăng khả năng xâm thực của dòng chảy, khiến lòng sông càng sâu hơn. Sau khi nước lũ rút , lưu lượng của dòng chảy dần dần quay lại bình thường, các bậc thang có sự thay đổi so với hai bên bờ sông.
Tuy nhiên , những vùng đất này vì sao lại thường có hình bậc thang ?
Các nhà địa lý học chỉ ra rằng: hoạt động mang tính tách rời ở giữa vỏ trái đất lúc nhanh lúc chậm, làm tăng khả năng xói mòn của sông các vật chất trong nước như bùn đất ... sẽ chìm nhiều xuống lòng sông, nếu nước ngừng hoạt động, dòng nước sẽ tiến hành hoạt động xâm thực, tích tụ ở hai bên bờ sông, hai bên bờ sông từ đó sẽ hình thành những mặt phẳng có dạng hình thang .
Theo như cách nói này thì những bậc thang càng gần sông, độ tuổi lại càng ít, ngược lại, các bậc thang càng cách xa sông thì độ tuổi càng cao .Tuy nhiên, quá trình này không phải nhanh chóng mà là kết quả hoạt động của vỏ trái đất hàng trăm triệu năm. Các nhà khoa học hiểu rõ về bí mật của những bậc thang này, thế là họ bèn lợi dụng số bậc thang ở hai bên bờ sông và sự khác biệt về độ cao tương đối của chúng để tìm hiểu thêm về sự vận động của vỏ trái đất.
Ở trên đã nói, các dòng sông trải qua thời gian dài xâm thực và tích lũy , lòng sông trở nên rộng và bằng phẳng hơn. Dưới sự ảnh hưởng của lục địa lên cao và mặt biển hạ thấp, khiến sức xâm thực của các dòng chảy này càng lớn, tạo ra những rãnh sông sâu và hẹp trên con đường ban đầu, khiến lòng sông sẽ cao lên trên mặt sông, hình thành một địa hình lên xuống không liên tục.
Dòng sông mới hình thành trải qua một khoảng thời gian nữa, lại lặp lại quá trình xâm thực, tích tụ, khiến lòng sông lại rộng ra, nông hơn. Nếu vỏ trái đất lại xảy ra biến động , lại hình thành một lòng sông mới, thềm sông mới. Cuối cùng sẽ tạo thành địa hình mà chúng ta nhìn thấy hiện nay.
Tóm lại, nguyên chú yếu hình thành các bậc thang ven sông là do tốc độ chảy của nước, các vật trong nước và lòng sông không ngừng mở rộng....

Sự vận động của vỏ trái đất

Sự vận động cấu tạo do nội lực của vỏ trái đất tác động, khiến các vật chất trong vỏ trái đất dịch chuyển được gọi là sự vận động của vỏ trái đất. Trên thực tế, nó là sự vận động bên trong vỏ trái đất của những vòng nham thạch tương đối lỏng chảy xuống bên dưới.
Bên dưới vòng nham thạch còn có một lớp đất rất mềm dễ bị biến dạng, khác với tầng vỏ cứng, đây chính là lớp quyển mềm. Vỏ trái đất có sự kết hợp chặt chẽ với phần trên cùng của lòng đất, hình thành vòng nham thạch, có thể vận động bên trên lớp quyển mềm. Trên bề mặt trái đất tồn tại rất nhiều dấu vết về sự vận động của vỏ trái đất, ví dụ như các vết đứt gãy, vết gấp, núi cao , bồn địa, núi lửa, đảo hoang... Đồng thời , vỏ trái đất vẫn không ngừng vận động , ví dụ như đại lục dịch chuyển , mặt đất cao lên và hạ thấp , động đất... đều là những hiện tượng do sự vận động của vỏ trái đất gây ra.

Lũ lụt

Những dòng nước đục ngàu hung dữ chảy mạnh đi theo đó là những tiếng sóng đinh tai, thỉ thoảng lại cuộn lên những con sóng lớn mất lớp, trong giây phút, bao giờ đồng ruộng, thôn làng ngập trong biển nước. Đây chính là con ác mộng hàng ngàn năm nay của con người- lũ lụt.
Qua sự tìm hiểu của các nhà khoa học , nguyên nhân chủ yếu gây ra lũ lụt là do : lượng nước ở thượng lưu sông tăng lên đột ngột , hạ lưu sông lại vì lý do nào đó mà bị chặn, khiến nước không thông, khó có thể dung nạp một lượng lớn nước sông như thế, khiến sốc nước này tràn lên bờ, vượt qua các cả con đê chắn lũ, tràn ra xung quanh.
Chúng ta đều biết , một con sông muốn chảy mãi không cạn thì phải nhận được nguồn nước từ các nơi khác. Những nguồn nước thì các nơi khác. Những nguồn nước này có thể là nước mưa trên trời rơi xuống, có thể là nước ngầm dưới mặt đất , trong đó nước mưa là nguồn nước chính bổ sung cho lượng nước của các con sông. Nếu nước mưa có thể giáng xuống mỗi nơi với lượng trung bình thì lưu ượng nước ở sông sẽ luôn duy trì ở trạng thái ổn định, đương nhiên sẽ không xảy ra chuyện gì. Lượng mưa trung bình của Trung Quốc chịu sự ảnh hưởng của gió mùa, không thể cân bằng. Do gió mùa thường thổi vào khoảng màu hà và mùa thu, mang theo các đối khí lưu ẩm ướt từ biển vào đất liền, gặp đới hàn hàn lưu từ phía Nam xuống và gây ra mưa
Bởi vậy, mùa mưa ở các nơi đa số tập trung trong khoảng từ tháng 5 tới thang 10, lượng mưa chiếm khoảng 80% cả năm. Bởi vậy, cứ vào mùa hạ, những cơn mưa rào đổ xuống các con sông ở Trung Quốc , trừ đi một lượng ít nước mưa thấm vào trong đất đa số đề chảy từ nơi cao xuống thấp, cuối cùng chảy vào các dòng sông, khiến nước sông đột ngột tăng cao.
Ngoài ra, do dân số gia tăng, lương thực khan hiếm nên mọi người liên tục lên núi canh tác hoặc chặt gỗ làm nguyên liệu chết tạo vật phẩm sinh hoạt , khiến rừng bị chặt nhiều , thực vật bị phá hoại nghiêm trọng, đất tơi ra và mất khả năng giữ nước, không những làm tăng tốc độ chảy của nước mưa mà đất còn theo nước mưa trôi xuống sông, chìm dưới lòng sông vùng hạ lưu . Lâu dần , lòng sông dâng cao, tốc độ dòng chảy chậm lại. Thêm vào đó, con người liên tục tranh giành nước với tự nhiên, trải qua mấy thế kỷ tới nay, người ta đã xây dựng những con đập lớn nhỏ trên các dòng sông, khiến lưu lượng nước ở sông nhỏ lại, gây ra trở ngại, khi nước lũ tới, nó sẽ tràn lên bờ, gây ra lũ lụt.
Đã biết nguyên nhân gây ra lũ lụt thì phải tìm hiểu cách phòng chống lũ. Biện pháp hữu hiệu nhất chính là thường cuyên khơi thông sông ngòi, sửa chữa các con đê hai bên bờ sông, để nước sông đã chảy thuận lợi, tránh những nguy hiểm do lũ lụt mang lại.
Để đề phòng lũ lụt thì phài trị tận gốc . Sửa chữa và xây dựng kho chứa nước chỉ là một biện pháp trị ngọn không trị gốc, hơn nữa di chứng nó để lại rất nghiêm trọng, ví dụ : khiến chất nước biến chất, sinh thái tự nhiên bị phá hoại .

Phương pháp điều trị tận gốc là gì ?

Chủ yếu là tăng cường bảo vệ môi trường sinh thái, cấm mọi người chặt cây, phá rừng bừa bãi, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, trồng rừng ngăn lũ, để tốc độ của nước mưa giảm bớt , tăng lượng thẩm thấu, từ đó làm giảm tỷ lệ xói mòn đất, lượng bùn trôi xuống sông giảm bớt...
Chỉ có như vậy mới có thể ngăn chặn được lũ lụt , bảo vệ sông ngòi , để những con sông luôn mang lại lợi ích cho con người .

Bạn đã từng nghe câu chuyện Đại Vũ trị thủy chưa ?

Đại Vũ là một nhân vật rất quan trọng trong lịch sử Trung Quốc , vương triều nhà Hạ mà ông xây dựng chính là vương triều đầu tiên trong lịch sử Trung Quốc . Mặc dù vương triều nhà Hạ chỉ là một liên minh giữa các bộ lạc, không thể so sánh được với các vương triều chuyên chế nàh Tần, nhà Hán sau này, nhưng nó đã có hình thức của một quốc gia và khiến lịch sử Trung Quốc từ thời đại truyền thuyết đi vào thời gian tín sử .
Đại Vũ trị thủy là một trong những sự kiện lớn trong lịch sử Trung Quốc , mặc dù trên thế giới có rất nhiều truyền thuyết về lũ lụt. Vì lũ lụt trên đất liền Trung Quốc vô cùng nghiêm trọng nên mới có câu thành ngữ "nước lũ như mãnh thú", cho rằng nước lũ còn đáng sợ hơn cả mãnh thú. Đại Vũ trị thủy, khiến mọi người có thể an cư lạc nghiệp, bởi được sự ủng hộ của rất nhiều bộ lạc , sau này đã trở thành lãnh tụ của liên minh các bộ lạc.

Các nguy cơ nguồn nước phải đối mặt

Nước là nguồn gốc của mọi sinh mệnh, không chỉ có vai trò quan trọng mang tính quyết định với sự tồn tại của loài người mà nó còn là một trong những vật chất không thể thiếu được của nhân loại. Ngày nay, nguồn nước của chúng ta lại đang phải đối mặt với rất nhiều nguy cơ.
Trong "Báo cáo khai thác nguồn nước thế giới" mà Liên hợp quốc công bố đã chi ra, nguye6nnha6n chủ yếu gây ra nguy cơ nguồn nước toàn cầu hiện nay là do quản lý không tốt, các vấn đề còn tồn tại bao gồm:

1. Lãng phí nghiêm trọng nguồn nước

Trên thế giới có rất nhiều nơi vì các đường dẫn nước bị rò rỉ hoặc bị lấy trộm phi pháp nên có tới 30 % tới 40 %, thậm chí là nhiều nước hơn bị lãng phí.

2. Khả năng khai thác nguồn nước của các nước đang phát triển còn hạn chế

Nước là nguồn quan trọng để tạo ra năng lượng. Các nước châu Âu đã sử dụng và khai thác được 75 % nguồn nước thủy điện: ở châu Phi, tỷ lệ khai thác nguồn nước còn rất thấp, có tới 60 % người không có điện để dùng.

3. Quy hoạch đầu tư tái chính vào nguồn nước chưa tốt

Mấy năm gần đây , bình quân mỗi năm có khoảng 3 tỷ USD được đầu tư cho các bộ ngành quản lý nước, các tổ chức tài chính trên thế giới còn cung cấp khoảng 1,5 tỷ USD tiền vốn , nhưng chỉ có 12 % số vốn đó được dùng cho những người cần sự giúp đỡ thực sự, còn tỷ lệ vốn dùng để hỗ trợ các chính sách, kế hoạch và phương án sử dụng nước cũng chỉ chiếm 10 % .
Liên hợp quốc cho rằng , về cơ bản, nguy cơ mà nguồn nước trên thế giới đang phải đối mặt có thể nói là một nguy cơ chung về hệ thống quản lý, hệ thống này "quyết định người nào, lúc nào, thông qua phương thức gì có thể có được nước như thế nào , đồng thời quyết định người nào có quyền được sử dụng và cung cấp các dịch vụ liên quan đến nước "